Woordenboek m.b.t. hartgezondheid

Deze woordenlijst bevat enkele van de meest gebruikte woorden met betrekking tot hartgezondheid en cholesterol, om u beter te doen begrijpen waar dit allemaal over gaat.


Atheroom

Ook wel bekend als atherosclerotische plaque, of kortweg plaque. Cholesterol, vetten en andere substanties worden aan de binnenkant van de slagaderwand afgezet en veroorzaken zo atherosclerose. (Zie: Atherosclerose)

Atherosclerose

Het verharden en vernauwen van de slagaders, dat veroorzaakt wordt door groeiende atheromen. Een progressieve en sluipende aandoening, die langzaamaan kan leiden tot een verstopping van de slagaders en een beperkte bloedstroom. Atherosclerose is de belangrijkste onderliggende oorzaak van hart- en vaatziekten, waaronder een hartaanval of beroerte. Het wordt veroorzaakt door een scala aan factoren, zoals een te hoog cholesterolgehalte, hoge bloeddruk of roken. (Zie: Cardiovasculaire aandoening, Hartaanval, Beroerte, Hoge bloeddruk, LDL-cholesterol)

Benecol®

Producten van Benecol® bevatten plantenstanolester en hebben bewezen cholesterol met 7–10% te verlagen in 2–3 weken. Bovendien zal het cholesterolgehalte op het bereikte lage niveau blijven, zolang de producten van Benecol® dagelijks genuttigd worden tijdens een maaltijd. (Zie: Plantenstanolester)

Beroerte

Een beroerte doet zich voor wanneer een slagader die de hersenen voorziet van bloed wordt geblokkeerd door een bloedprop of scheurt. In dit geval krijgen de hersenen niet het bloed en de zuurstof die ze nodig hebben. Een beroerte kan zich voordoen in verschillende gedeeltes van het brein, wat verscheidene effecten tot gevolg heeft.

Bloeddruk

De druk in de hoofdslagaders. Deze wordt doorgaans opgemeten bij uw arm. (Zie: Systolische druk, Diastolische druk, mmHg)

BMI

Body mass index (een index voor het gewicht in verhouding tot lichaamslengte). Deze wordt gebruikt als leidraad om te controleren of u een gezond gewicht, overgewicht of ondergewicht heeft (Zie: Hoe kan ik mijn body mass index berekenen?)

Cardiovasculaire aandoening

Elke aandoening die van invloed is op het hart of het vaatstelsel. Cardiovasculaire aandoeningen zijn de belangrijkste oorzaken van overlijden of invaliditeit in de meeste delen van de wereld. (Zie: Coronaire hartziekte, Hartaanval en Beroerte)

Cholesterol

Een wasachtige, vettige substantie in uw bloed, die geproduceerd wordt door de lever en verkregen wordt uit voeding. Cholesterol verplaatst zich door uw bloedbaan in kleine pakketjes, die lipoproteïnen worden genoemd (Lage Dichtheid Lipoproteïnen (LDL) en Hoge Dichtheid Lipoproteïnen (HDL)). Cholesterol is essentieel voor het goed functioneren van het lichaam, bijvoorbeeld wat betreft de aanmaak van nieuwe cellen. Een teveel aan cholesterol in het bloed vergroot echter het risico op een coronaire hartziekte. Wereldwijd wordt een derde van alle hartaandoeningen veroorzaakt door een te hoog cholesterol. (Zie: LDL, HDL, Lipoproteïne).

Coronaire hartziekte

Doorgaans hartziekte genoemd. Een aandoening waarbij atheromen zich ophopen in de slagaders, die het hart voorzien van bloed. Vervolgens kunnen één of meer van deze slagaders nauwer worden of gedeeltelijk verstopt raken. Deze verstopping zorgt ervoor dat de hartspier minder zuurstof krijgt, wat kan leiden tot pijn in de borst of zelfs tot een hartaanval. (Zie: Hartaanval)

Diastolische druk

Het tweede getal bij een bloeddrukmeting, dat de druk aangeeft in de slagaders wanneer het hart rust tussen elke hartslag. Een gezonde diastolische druk is lager dan 80 mmHg. (Zie: Hoge bloeddruk, Systolische druk)

Dyslipidemie

Dyslipidemie betekent dat er een abnormaal (een te hoog of een te laag) gehalte is aan één of meer van de bloedlipiden (bijv. cholesterol). Een persoon met dyslipidemie kan dus een hoog totaal cholesterolgehalte hebben, een hoog LDL-gehalte, een hoog triglyceridegehalte, een laag HDL-gehalte of een combinatie van dit alles.

Familiaire hypercholesterolemie

Een genetische aandoening die overgedragen wordt van de ene generatie op de andere en die gekenmerkt wordt door hoge cholesterolgehaltes.

Hartaanval

Dit wordt ook wel myocardinfarct of MI genoemd. Een potentieel dodelijke aandoening, die optreedt wanneer de toevoer van zuurstofrijk bloed naar de hartspier ernstig wordt belemmerd of zelfs helemaal stopt. Dit gebeurt doordat kransslagaders, die het hart voorzien van bloed, langzaam nauwer kunnen worden door een ophoping van cholesterol (ook wel een atheroom of atherosclerotische plaque genoemd), die zich afzet aan de binnenwand van de slagader. Als een atheroom in een hartslagader losraakt, vormt zich een bloedprop over deze atheroom. Deze bloedprop kan de bloedstroom door de hartspier blokkeren.
(Zie: Atheroom, Atherosclerose)

HDL-cholesterol

Hoge Dichtheid Lipoproteïne, een deeltje dat cholesterol vervoert vanaf de slagaders terug naar de lever, waar het afgebroken wordt en verwijderd uit het lichaam. Daarom wordt de cholesterol die gemeten wordt als HDL-cholesterol ook goede cholesterol genoemd. Een gezond gehalte aan HDL-cholesterol ligt boven de 40 mg/dl of 1 mmol/l voor mannen en boven de 50 mg/dl of 1,3 mmol/l voor vrouwen.

Hoe kan ik mijn body mass index berekenen?

BMI = gewicht (kg) / lengte (m) x lengte (m)
Bijv. 70 kg / (1,70 m x 1,70 m) = 24,2.
BMI < 18,5 Ondergewicht
BMI = 18,5–25 Normaal gewicht
BMI > 25 Overgewicht

Hoge bloeddruk (hypertensie)

Hoge bloeddruk is een aandoening, waarbij de kracht van het bloed tegen de slagaderwanden hoog genoeg is om ervoor te zorgen dat grotere slagaders stugger worden en kleinere aders nauwer. Dit belemmert de bloedcirculatie, waardoor het bloed met meer kracht rondgepompt moet worden, wat kan leiden tot een hartaanval. (Zie: Diastolische druk, Systolische druk)

Hoog cholesterol (hypercholesterolemie)

Een hoog cholesterol is een aandoening, waarbij het cholesterolgehalte in het bloed hoger is dan aanbevolen. Als u over het algemeen gezond bent, is het aanbevolen totale cholesterolgehalte onder de 5,0 mmol/l of de 200 mg/dl. Als u andere risicofactoren heeft, zoals een hoge bloeddruk, of als u rookt, dan is het streefniveau voor uw totale cholesterolgehalte onder de 4,5 mmol/l of 180 mg/dl.

Hypercholesterolemie

Zie: Hoog cholesterol

Hypertensie

Zie: Hoge bloeddruk

LDL-cholesterol

Lage Dichtheid Lipoproteïne is een deeltje dat cholesterol vervoert naar de slagaders en de andere delen van het lichaam. Wanneer het cholesterolgehalte dat vervoerd wordt door LDL (of LDL-cholesterol) te hoog is, kan dit voor een cholesterolophoping zorgen en een verstopping in de slagaders. Daarom wordt LDL-cholesterol vaak beschouwd als slechte cholesterol.

Een ideaal gehalte aan LDL-cholesterol is lager dan 120 mg/dl of 3,0 mmol/l. Voor mensen die een groot risico lopen op het ontwikkelen van een hartziekte, ligt het streefniveau onder de 100 mg/dl of 2,5 mmol/l. Een ideaal gehalte voor mensen met een groot risico op hartziekten ligt lager dan 70 mg/dl of 1,8 mmol/l. (Zie: Atherosclerose)

Lipidenverlagend geneesmiddel

Een geneesmiddel dat gebruikt wordt om uw cholesterolgehalte te verlagen.

Lipoproteïne

Moleculen die cholesterol en triglyceriden transporteren door uw bloedbaan. Twee van de meest belangrijke vormen van lipoproteïnen zijn LDL en HDL. (Zie: LDL-cholesterol en HDL-cholesterol).

mg/dl

Milligram per deciliter. Een eenheid die gebruikt wordt om het gehalte aan cholesterol en andere vetten in het bloed te meten.

mmHg

Millimeter kwik. Een eenheid die gebruikt wordt om de bloeddruk te meten.

mmol/l

Millimol per liter. Een eenheid die gebruikt wordt om het gehalte aan cholesterol en andere vetten in het bloed te meten.

Onverzadigd vet

Hieronder vallen enkelvoudig onverzadigde vetten (EOV) en meervoudig onverzadigde vetten (MOV). Dit gezonde type vetten zou het grootste gedeelte van de vetten in ons dieet moeten vormen en kan helpen bij het verlagen van het gehalte aan LDL-cholesterol in het bloed. Onverzadigde vetten zijn te vinden in een scala aan voedingsmiddelen, waaronder plantaardige oliën (bijv. raapzaad- en olijfolie), zachte margarine en smeersels, mayonaise, zaden en noten en vette vis.

Plantenstanolester

Plantenstanolen zijn samengestelde stoffen die van nature gevonden worden in bijvoorbeeld ontbijtgranen of fruit en groenten, en dan voornamelijk als hun vetzuuresters (nl. plantenstanolester). De gehaltes die men haalt uit een regelmatig dagelijks dieet zijn te laag om effectief het bloedcholesterol te kunnen verlagen en daarom wordt plantenstanolester toegevoegd aan de Soft-gel kauwtabletten van Benecol®. Met 1,5 tot 3 gram plantenstanolen per dag krijgt u het optimale cholesterolverlagende effect.

Deze aanbevolen dagelijkse inname kan snel en eenvoudig bereikt worden door de Soft-gel kauwtabletten van Benecol® te gebruiken.

Een toereikende dagelijkse consumptie van plantenstanolen verlaagt uw cholesterol met 7–12% in slechts 2–3 weken. Bovendien zorgt het dagelijks gebruik van Benecol® tijdens uw dagelijkse maaltijden ervoor dat uw cholesterol ook op de langere termijn op een lager niveau blijft.

Risicofactor voor coronaire hartziekten

Een factor die de kans op het ontwikkelen van een coronaire hartziekte vergroot. De belangrijkste risicofactoren voor coronaire hartziekten zijn o.a. hoog cholesterol, hoge bloeddruk, overgewicht, diabetes, roken, fysieke inactiviteit, een ongezond dieet, geslacht, leeftijd en genen. Hoewel u uw leeftijd of genen niet kunt veranderen, is er veel dat u kunt doen om het niveau van uw risicofactoren te verbeteren door gezonde keuzes te maken in levensstijl. Het cholesterolgehalte in het bloed is één van de risicofactoren die het gemakkelijkst is om te veranderen door het kiezen voor een dieet dat gunstig is voor uw hartgezondheid.

Systolische druk

Het eerste getal bij een bloeddrukmeting. Wanneer uw hart klopt, trekt het samen en pompt het bloed door de slagaders naar de rest van het lichaam en dit zorgt voor druk in de slagaders. Een gezonde systolische druk is lager dan 120 mmHg. (Zie: Hoge bloeddruk, Diastolische druk)

Totale cholesterol

De maatstaf voor alle cholesterol in het bloed, voornamelijk de LDL-cholesterol en de HDL-cholesterol. Een wenselijk gehalte aan totale cholesterol is lager dan 200 mg/dl of 5,0 mmol/l.

Triglyceriden

Een type vet dat te vinden is in het bloed. De meeste vetten in voeding en in het lichaam zijn in de vorm van triglyceriden en zij vormen een belangrijke energiebron. Verhoogde gehaltes* aan triglyceriden in het bloed kunnen het risico op coronaire hartziekten vergroten. Dit heeft met name betrekking op mensen met een laag gehalte aan HDL-cholesterol in het bloed en een hoog gehalte aan LDL-cholesterol, en op diabetici.

*De streefniveaus voor triglyceriden in het bloed variëren, maar waarden boven de 1,7 of 2,0 mmol/l (of 150 of 200 mg/dl) worden vaak beschouwd als te hoog.

Verzadigd vet

Een type vet dat voornamelijk te vinden is in dierlijke voedingsmiddelen, in het bijzonder boter en vette melk- en vleesproducten. Ook sommige plantaardige vetten, zoals kokos- en palmvet, bevatten grote hoeveelheden verzadigde vetten. Een dieet met veel verzadigd vet vergroot het gehalte aan LDL-cholesterol in het bloed.